Geschiedenis van de westerse esoterie

Inhoud
Voorwoord 00
Verantwoording 00
Inleiding 00

Deel i – Bronnen 00
1 De Vier pijlers van esoterie: Religie, Kosmologie, Magie en Alchemie 00
Pijler 1: Religie in de Oudheid 00
Omschrijving ‘religie’ 00
De Ogdoade en de Enneade 00
Dionysius en Areopagite 00

Pijler 2: Kosmologie in de oudheid 00
De bezielde kosmos 00
Babylon 00
Egypte 00
Oudste geschriften 00
De huizen 00

Pijler 3: Magie in de oudheid 00
Een roman uit de Romeinse tijd 00
Magie voor iedereen 00
Dodenritueel 00
Magie als pressiemiddel 00
De magische wachtwoorden 00

Pijler 4: Alchemie in de oudheid 00
Geest in materie 00
Herkomst begrip 00
De ‘grondwet’: zo boven, zo beneden 00
Het proces 00
De tria prima 00
De transmutatie van de ‘metalen’ 00
Vrouwelijke alchemie 00
Bolos Demokritos van Mendes 00
Zosimus 00

2 Esoterie in het Oude Egypte 00
Kosmische afspiegeling 00
Het ‘Dodenboek’ 00
Godennamen als ‘wachtwoorden’ voor de innerlijke mens 00
Egyptische goden 00
De onsterfelijke Isis 00
Besluit 00

3 Hermes Trismegistus in Egypte 00
Het Boek van Thot 00
Hermes als ingewijde 00
Hermes als therapeut 00
Kerkvaders 00
De goddelijke genezer 00
Besluit 00

4 Tweestromenland 00
Dood van een god… 00
Zeven sluiers 00
Heilige vruchtbaarheid 00
Orgiën 00
Maagdelijkheid 00
Oude Testament 00
Besluit 00

5 Alzo spreekt Zarathustra 00
Ouderdom 00
De scheppingsmythe 00
Engelen 00
Klassieke getuigen van Zarathustra 00
De geheimzinnige god Mithras 00
Mysteriegodsdienst 00
Besluit 00

6 Orpheus reis naar de onderwereld 00
De Hades 00
Orphisme 00
Verlossing 00
Orphische hymnen 00
Besluit 00

7 Mozes: sage, profeet, ingewijde, magiër 00
Mozes de sage 00
Mozes de Egyptische hogepriester 00Mozes de magiër 00
Mozes in de Tenach 00
Mozes en de Pseudepigrapha 00
Verschillende tradities in de Tenach 00
Sophia in de Tenach 00
De visioenen in de Tenach 00
Mozes in de Dode Zee-rollen 00
Besluit 00

8 Pythagoras, Herakleitos, Empedokles en meer 00
De bronnen 00
Plato en Aristoteles: getallen en muziek 00
Ovidius, Plinius de Oudere, Plutarchus 00
De pythagoreeër Apollonius van Tyana 00
Diogenes Laërtius en Pythagoras 00
Herakleitos en de Logos 00
De stoa en de L/logos 00
Philo van Alexandrië en de Logos 00
Empedokles, Aphrodite en Neikos 00
Besluit 00

9 De goddelijke Plato 00
De bronnen 00
Plato over de ingewijde Plato 00
Kennisleer 00
De Timeaus – Kosmologie 00
Antropologie 00
Ethiek 00
Plato’s dualisme 00
Besluit 00
Noten deel I 00

Deel ii – De eerste vijf eeuwen 00
1 De man uit Nazareth 00
De vier bijbelse evangeliën 00
De Nag Hammadi-geschriften 00
Scheppingsmythe 00
Emanatie 00
De duistere ondergoden 00
Het geestloze lichaam 00
De Verlosser 00Definitie 00
Het Evangelie van Thomas 00
Het Koninkrijk 00
Besluit 00

2 Jezus, de Zoon van God? 00
Het Nieuwe Testament 00
Q en de twee-bronnen theorie 00
Het Marcusevangelie is het oudst 00
De Zoon van God 00
Paulus 00
De kaping van Paulus 00
De Dode Zee-rollen 00
4Ezra 00
Twee Messiassen 00
Visioenen in de Tenach 00
Besluit 00

3 De ‘esoterische’ Paulus 00
Paulus de farizeeër 00
Paulus de esotericus 00
Paulus de esseen? 00
Paulus de Griek 00
De archonten van de lucht 00
Paulus de apostel van de liefde 00
De ‘esoterische’ lichamen van Paulus 00
Het gnostieke Apocryphon van Johannes 00
Besluit 00

4 Het jonge pluriforme westerse christendom 00
Judese christenen 00
Nazorenen 00
Ebionieten; armen van bezit of armen van geest? 00
Simon de Magiër 00
Kerinthos, aartsketter of oerchristelijk leraar? 00
Elkesaieten; een boek uit de hemel? 00
Hoor je het ook eens van een ander… 00
De judees-christelijke evangeliën 00
Christus 00
Besluit 00

5 Maria Magdalena en de gnosis 00
Berlijnse Codex 00
Edessa 00
Alexandrië 00De canon 00
Maria Magdalena 00
Apostola apostolorum 00
Hemelvaart 00
Gesprek met de Verlosser 00
Besluit 00

6 Het begin van de omslag 00
Karpokrates 00
Basilides 00
Het vrije huwelijk 00
Valentinus 00
Drie naturen 00
Marcion 00
Profeterende dames 00
Besluit 00

7 Clemens van Alexandrië en Origenes 00
Clemens van Alexandrië 00
Protreptikos 00
Paidagogos 00
Stromateis 00
Origenes 00
Peri Archon 00
Sophia en de Logos 00
Twee-of drie naturenleer? 00
Reïncarnatie van de kosmos 00
Pre-existentie en reïncarnatie van de ziel 00
Origenes de mysticus 00
Besluit 00

8 De hemelvaart van Jesaja 00
De opstijging van Jesaja door de zeven hemelen 00
De hemelreizen van Paulus 00
De zeven hemelen 00
De afdaling van Christus 00
Engelchristologie 00
Dodenrijk of hel 00
Besluit 00

9 Ketterse kerken langs de zijderoute 00
Mani, de stichter van het manicheïsme 00
De manicheese wereldkerk 00
De manicheese bronnen 00
Een pars dei in de schepping 00
De manicheese scheppingsmythe 00
De rituele maaltijden 00
Reïncarnatie 00
Het verdwijnen van het manicheïsme 00
Het nestorianisme 00
De opvattingen van Nestorius 00
Van Merv naar China 00
Christus in het chinese nestorianisme 00
Karma en reïncarnatie 00
Besluit 00

10 Neo-platonisme i: God, materie en daartussen 00
Plotinus 00
Privatio boni 00
Tussen God en mens 00
De daimones van Plotinus 00
Porphyrius: daimones en demonen 00
De Chaldeeuwse Orakels 00
Apuleius en de dwalende zielen 00
Besluit 00

11 Neo-platonisme ii: Magie en theürgie 00
Gnosis 00
De Chaldeeuwse Orakels 00
De verlichting van het etherlichaam 00
De zuivering van het astraallichaam 00
Iamblichus: De Mysteriis 00
Proklos: Niet materie, niet demonen, maar de mens 00
Samenvatting 00
Besluit 00

12 Neo-platonisme iii: Engelen 00
Vleugels? 00
‘Mannen’ in de Tenach 00
Michaël en zijn engelen in het Nieuwe Testament 00
‘Wachters’ in de Pseudepigrapha 00
Pseudo-Dionysius de Areopagiet 00
De bronnen van pseudo-Dionysius 00
De hemelse hiërarchieën 00
Mystiek 00
Besluit 00
13 Augustinus 00
Augustinus: de man 00
Bekering 00
Augustinus de mysticus 00
Augustinus, privatio boni en de erfzonde 00
Het manicheïsme en de motus inordinatus 00
Het boze: van hemel naar aarde 00
Augustinus en astrologie 00
Pelagius, de vrije wil en predestinatie 00
Besluit 00
Noten deel II 00

Deel iii – De Middeleeuwen 00
1 Magie 00
Magie is van alle tijden 00
Christelijke magie 00
Hemelse visioenen 00
Demonen in de lucht 00
De Heliand 00
Morgan de Fay en Albrîch 00
Hildegard von Bingen 00
Besluit 00

2 Natuurfilosofie in de Renaissance van de twaalfde eeuw 00
Hermetisme in de twaalfde eeuw 00
Alanus ab Insulis 00
Natuurfilosofie in de Asclepius 00
Liber de planctu naturae 00
Anticlaudianus de Antirufino 00
De Cosmographia van Bernardus Silvestris 00
Thomas van Aquino 00
Besluit 00

3 Het ierse christendom 00
Kelten en iers christendom 00
Sint Patrick 00
De legende: Li Romans de l’Estoire dou Gral 00
Druïden worden monnik 00
De magische attributen 00
Sint Brandaan 00
Willibrordus 00
De Heer der elementen 00
De ierse kloosters veroveren Europa 00
De kloosterhervormingen van Bonifatius 00
Besluit 00

4 De graalliteratuur 00
Dwergen, elven, tovenaars en graalridders 00
Graal en katharen 00
Brugge en de graal 00
De graal van Chrétien 00
De graalhoeder: Jozef van Arimathea 00
De Queste del Saint Graal 00
De Parzival van Wolfram von Eschenbach 00
Besluit 00

5 Katharen 00
De eerste ketters rond het jaar 1000 00
De eerste katharen 00
Vlaamse katharen in Keulen 00
De kathaarse geest is uit de fles 00
De leer van de katharen 00
De inquisitie 00
Het ideale christendom 00
Besluit 00

6 Tempeliers 00
Koning Philips de Schone van Frankrijk 00
De bekentenissen van Jacques de Molay 00
De paus capituleert 00
Het Document van Chinon 00
De beschuldigingen 00
Hugo de Payns en het begin van de tempelorde 00
Het Liber ad milites templi de laude novae militiae 00
De soldaten van Christus 00
De regel van de tempeliers 00
Katharen en tempeliers? 00
Besluit 00

7 Mystiek 00
Eén zijn of één ervaren? 00
Wu-wei 00
Nederigheid en gehoorzaamheid 00
In jezelf gevestigd zijn 00
De voorbereiding 00
De orewoet 00
Drie stadia 00
Besluit 00

8 Joodse esoterie 00
Visioenen in de Tenach 00
Hemelreizen in de pseudepigrafische literatuur 00
Sefer Yetsirah 00
Sefer Zohar 00
De lurriaanse kabbalah 00
Thema I: En-Sof, Elohim en JHWH 00
Thema II: de sefiroth 00
Thema III: de mens 00
Joodse gnosis 00
Joodse mystiek 00
Besluit 00
Noten deel III 00

Deel iv – Renaissance en Gouden Eeuw 00
1 Trecento in Florence en het humanisme 00
Dante 00
Beatrijs 00
De Goddelijke Komedie 00
Inferno 00
Purgatorio 00
Paradiso 00
Empyreum, de tiende hemel 00
Petrarca 00
Pre-Renaissance en humanisme 00
Boccaccio 00
Besluit 00

2 Nicolas Cusanus 00
Cusanus en het Corpus Hermeticum 00
Nicolas Cusanus 00
De oneindige cirkel 00
De mystieke kennis van Cusanus 00
Het verstand en het intellect 00
Cusanus: de empirische mysticus 00
De ziele-mystiek 00
De visione Dei 00
Besluit 00

3 Marsilio Ficino 00
Marsilio Ficino 00
Luther 00
Accademia Platonica 00
De school van Athene van Rafaël 00
Ficino de filosoof 00
Ficino de astroloog 00
Ficino de priester 00
De Sole 00
De Vita libri tres 00
Besluit 00

4 Giovanni Pico della Mirandola 00
Studie filosofie 00
Ontwikkeling 00
Negenhonderd stellingen 00
Wereldliteratuur 00
Christelijke kabbalah 00
Pico en de Heptaplus 00
De sleutel 00
Een hermetisch axioma 00
Laatste levensjaren 00
Besluit 00

5 Paracelsus, een hermetisch genie 00
Zijn leven 00
Paracelsus als baanbrekend arts 00
Paracelsus en de vrouw 00
Paracelsus als arts-astroloog 00
Paracelsus als arts-magiër 00
Paracelsus als arts-alchemist 00
Paracelsus als arts-filosoof 00
Paracelsus als arts-theoloog 00
Natuurwezens 00
Betekenis van Paracelsus 00
Besluit 00

6 Natuurfilosofie en theosofie in de zestiende eeuw 00
Agrippa von Nettesheim 00
Valentin Weigel 00
Weigels mystieke ervaringen 00
Weigels mystieke weg 00
Jan Baptist van Helmont 00
Prisca sapientia 00
Gas, blas en Archeus 00
De zoon: Franciscus Mercurius van Helmont 00
Besluit 00

7 De rozenkruismanifesten 00
Broeder C.R. 00
Broederschap 00
Uitstraling 00
Paracelsus 00
Een alchemische bruiloft 00
Het koningsslot 00
Alchemie 00
Erfenis 00
Dr. John Dee 00
Monas Hieroglyphica 00
Engelenmagie 00
Enochiaans alfabet 00
Roerige tijd 00
Voortgang 00
Christianopolis 00
Societas Christiana 00
Besluit 00

8 Piëtisme en Quiëtisme 00
Wat is Piëtisme en Quiteïsme? 00
Piëtismus in Duitsland 00
Böhme de mysticus 00
Böhme de soeculatieve alchemist 00
Van de metalen in de aarde 00
Bevinding in Nederland 00
Devotie of mystiek? 00
Bruid en bruidegom 00
Quiëtisme in Frankrijk 00
Madame Guyon 00
Antoinette Bourignon 00
The Philadelphians in Engeland 00
John Pordage 00
Jane Lead 00
Besluit 00

9 Esoterie in de Gouden Eeuw 00
De getuigen 00
David Joris 00
Hendrik Niclaes en Het Huis der Liefde 00
De Franckisten 00
Coornhert 00
Rozenkruisers in de Gouden Eeuw 00
Johannes Torrentius 00
Constantijn Huygens 00
Amos Comenius 00
Via Lucis 00
Besluit 00
Noten deel IV 00

Deel v – Verlichting en Romantiek 00
1 Een geleerde visionair 00
Wetenschappelijke carrière 00
Omslag 00
Visioenen 00
Oetinger 00
Hemel en hel 00
Enkele reis 00
Reïncarnatie 00
Over de liefde 00
Besluit 00

2 William Blake 00
Illumated printing 00
Blake als visionair 00
Oude niemandsvader 00
Reason and imagination 00
Bronnen 00
Uitwerking 00
Inspiratie 00
Graaf Zinzendorf 00
Tantra 00
Huwelijk 00
Religie 00
Besluit 00

3 Esoterie in de eeuw van de Verlichting 00
Vrijmetselaars en tempeliers 00
De Stricte Observantie of Schotse Ritus 00
Het convent te Wilhelmsbad 00
De rozenkruisereuforie 00
Aloude en Aangenomen Schotse Ritus 00
Martines de Pasqually en Louis-Claude de Saint-Martin 00
Jean-Baptiste Willermoz 00
Louis-Claude de Saint-Martin 00
Besluit 00

4 Isis herleeft 00
Verlichting; Aufklärung of Erleuchtung? 00
Romantiek 00
Egyptisch mysterie 00
De Toverfluit 00
De gesluierde Isis 00
Isis-literatuur 00
Napoleon 00
Besluit 00

5 Cagliostro en de graaf van Saint-Germain 00
Belle van Zuylen 00
De Egyptische vrijmetselarij 00
De graaf van Saint-Germain 00
Cagliostro, Schiller en Goethe 00
Cagliostro in Lyon 00
Charlatan en bedrieger 00
De inquisitie 00
Besluit 00

6 Vrijmetselaars en rozenkruisers 00
De tweede Constitutie van Anderson 00
Rondom koning James I en Charles I 00
De Tempellegende 00
Hiram en Hermes 00
Afdaling in de aarde 00
Margaret en William Cavendish 00
William Shakespeare 00
De rozenkruisers 00
Rozenkruisers en vrijmetselaars 00
Christian Rosenkreutz en Hiram 00
Prisca sapientia 00
Isaac Newton 00
Besluit 00

7 Vrijmetselarij 00
Misverstanden 00
The Grand lodge of England 00
Was Adam een vrijmetselaar? 00
Een mer à boire 00
Tot weerziens in het Westen 00
De drie blauwe graden 00
Van welke obediëntie bent U? 00
Besluit 00

8 Mopsen en adoptieloges 00
De geheimen der Vrye-Metselaars en der Mopsen openbaart 00
Het geheim der mopsen geopenbaard 00
De adoptieloges 00
Prinses Louise Marie Thérèse Bathilde d’Orleans, duchesse de Bourbon-Condé 00
Olympe de Gouges 00
La loge des Neuf Soeurs 00
Josephine Bonaparte 00
Besluit 00

9 Vital spirit of elektriciteit? 00
Experimenten 00
Franz Anton Mesmer 00
Het geval Fräulein Österlin 00
De commissie 00
Somnambule 00
De commissie 00
Karel Gijsbert van Hogendorp in Rotterdam 00
Kikkers 00
Het monster van Frankenstein 00
Besluit 00

10 Duits idealisme en Engelse Romantiek 00
Johann Gottlieb Fichte (1762-1814) 00
Friedrich Wilhelm Joseph Schelling 00
Georg Wilhelm Friedrich Hegel 00
Johann Wolfgang von Goethe 00
Engelse Romantiek 00
Edward George Bulwer-Lytton 00
Succesvol schrijver 00
Skepsis 00
Zanoni 00
Leringen 00
Invloed 00
Besluit 00

11 De illuminati 00
Een geheim genootschap? 00
Mme de Staël 00
De jezuïeten 00
Aufklärung, Erleuchtung of Illumination 00
Philo’s endliche Erklärung… 00
Das verbesserte System der Illuminaten… 00
Hoe het verder ging 00
Augustin Barruel – samenzwering 1 00
Jacques-François Lefranc – samenzwering 2 00
Andere samenzweringsboeken 00
Besluit 00
Noten deel V 00

Deel vi – De zinderende 19e eeuw 00
1 De val in de materie 00
Charles Darwin 00
Godsdienst 00
Kritiek op Darwin – Henry Bergson 00
Kritiek op Darwin – Alfred Russel Wallace 00
Kritiek op Darwin – het feminisme 00
Ludwig Büchner 00
David Friedrich Strauss 00
Ernst Renan 00
Materialistische theologie 00
Besluit 00

2 Eliphas Levi 00
Alphonse Louis Constant 00
Pentagram 00
Seance met Bulwer-Lytton 00
Spiritisme 00
Kabbalah en Hermes 00
Liefde en dood 00
Besluit 00

3 Spiritisme 00
De Fox-Sisters 00
De dam breekt door 00
Emma Britten 00
Magnetisme, elektriciteit en het spirituele lichaam 00
De Eddy-brothers 00
Blavatsky en de geesten 00
Allan Kardec 00
Le Livre des Médiums 00
Slechte geesten 00
Besluit 00

4 Esoterie in de tweede helft van de 19e eeuw 00
SRiA 00
De geheimzinnige Hermetische broederschap van Luxor 00
Kabbalistische orde van het Rozenkruis 00
Joséphin Péladan 00
Rozenkruissalons 00
Belgische tak 00
Papus 00
Theosofie 00
Hermetische school 00
Gnostisch-kathaarse kerk 00
Congres 00
Nog even terug naar de Luxorbroederchap 00
Vrije liefde 00
Besluit 00

5 H.P. Blavatsky 00
Haar leven 00
The Theosophical Society 00
Isis ontsluierd 00
De schepping 00
India 00
Mahatma-brieven 00
Europa 00
De geheime leer I 00
De geheime leer II 00
Besluit 00

6 De gouden dageraad i 00
De legende 00
Oprichting van de Golden Dawn 00
Symboliek 00
Inwijdingen 00
Besluit 00

7 De gouden dageraad ii 00
Hogere orde 00
Aanvullingen 00
Imaginatie 00
Nog hogere orde 00
Leden van de orde 00
Verdere geschiedenis van de orde 00
Besluit 00

8 De neo-bewegingen 00
Réveil en Restauratie in de kerken 00
De derde weg 00
Neo-hermetisme 00
Neo-tempeliers 00
De ‘geheimen’ van de tempeliers betreffen een innerlijke zoektocht 00
De neo-graalbeweging 00
De ‘derde weg’ der katharen 00
Otto Rahn, Antonin Gadal en Déodat Roché 00
Lady Caithness 00
De schat van de tempeliers en de katharen 00
Besluit 00
Noten deel VI 00

Deel vii – De inspirerende 20e eeuw 00
1 Theosofie in Duitsland en Rudolf Steiner 00
Vroege splitsingen 00
De Duitse situatie 00
De putsch van de Brockdorffs 00
Steiner in Engeland 00
Steiner in Wenen 00
Franz Hartmann 00
Steiners intrede in de Berlijnse loge 00
Marie von Sivers 00
Christus 00
De OTO en de Memphis & Misraïmorde 00
Ordo Templi Orientis 00
Het congres te München 00
Krishnamurti 00
De antroposofie 00
Besluit 00

2 De antroposofie 00
De jonge Steiner 00
Goethe 00
De antroposofische inwijdingsweg 00
De christologie van Rudolf Steiner 00
De kunsten 00
De werkgebieden 00
De laatste jaren: 1923-1925 00
Het einde 00
Besluit 00

3 Wereldtijdperken en periodisering 00
De reïncarnatie van de kosmos 00
Drie scheppingen? 00
Atlantis 00
Manu en Gilgamesj 00
Reuzen en dinosaurussen 00
Kalpa’s en yuga’s 00
Wereldontwikkeling volgens Rudolf Steiner 00
De vier ‘geslachten’ van Hesiodos 00
De mens 00
Besluit 00

4 Aspecten van Carl Gustav Jung 00
Psychologie 00
Occultisme 00
Crisis 00
Het Rode Boek 00
Philemon 00
Gesprek met de ziel 00
Dood, een einde? 00
Alchemie 00
Schat aan symbolen 00
Religie 00
Jung en Steiner 00
Besluit 00

5 Gurdjieff, het enneagram en Ouspensky 00
Persoonlijke ontwikkeling 00
Essentie 00
Schoksgewijs 00
Zelfwaarneming en zelfherinnering 00
Religie 00
Gurdjieffbeweging 00
Enneagram 00
Ouspensky 00
Besluit 00

6 Het spirituele in de kunst – vooral dans 00
Theorievorming 00
Émile Michelet, l’Ésotérisme dans l’Art 00
Een nieuwe tijd 00
Een casus: Edvard Munch 00
Dans: Loïe Fuller 00
Isadora Duncan 00
Grete Wiesenthal 00
Rudolf von Laban 00
Mary Wigman 00
Oscar Schlemmer 00
Besluit 00

7 Guru’s uit het Oosten 00
Exotische mysterieuze meesters 00
Shri Ramakrishna Paramahamsa 00
Vivekananda 00
De Christus van Vivekananda 00
Paramhansa Yogananda 00
Hazrat Inayat Khan en diens soefi-beweging 00
Maharishi Mahesh Yogi 00
Bagwan 00
Leefwijze 00
Onverdeelde aandacht 00
Besluit 00

8 Rozenkruisers in de twintigste eeuw 00
De twintigste eeuw 00
Max Heindel 00
The Elder Brother 00
De Rozenkruiser cosmologie 00
De rozenkruisers orde 00
Het Lectorium Rosicrucianum 00
De beginselverklaring van het Lectorium Rosicrucianum 00
Het ‘broederschappelijke stralingsveld’ 00
De Aloude Mystieke Orde Rosae Crusis (AMORC) 00
Het onderricht 00
Christus volgens Lewis 00
Besluit 00

9 De nieuwe tijd 00
Provo’s 00
De kabouterbeweging 00
Hippies 00
New Age 00
Zwevende gelovigen en de kerk 00
Dion Fortune en Avalon 00
Gemeenschap versus individu 00
Besluit 00

Noten deel VII 00
Bibliografie 00
Biografie 00
Register 00

Contact

John van Schaik
Hendrik Consciencestraat 9
B-8530 Harelbeke
België
Tel. (0032)(4)76092195
johnvschaik@skynet.be

John van Schaik

Dr. John van Schaik is afgestudeerd op middeleeuwse mystiek en gepromoveerd op de katharen en de manicheeërs. Hij heeft veel gepubliceerd over gnostieke, mystieke en esoterische onderwerpen.

Esoterie

Het begrip esoterie staat voor het geloof in een kenbare geestelijke wereld die invloed heeft op de zichtbare wereld en andersom. Er is geen scheiding tussen stof en geest (monisme). De mens (mikrokosmos) beïnvloedt de geestelijke wereld (makrokosmos) en andersom.

Back to Top